Ο σχηματισμός του Όρους Έβερεστ είναι μια εξαιρετική γεωλογική διαδικασία που οδηγείται από την πλακτεκτονική, εκτεινόμενη για δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Η Ινδική Πλάκα, κινούμενη βορειά με σχετικά υψηλή ταχύτητα, συγκρούστηκε με τη σχετικά σταθερή Ευρασιατική Πλάκα. Αυτή η τεράστια σύγκρουση ανάγκασε τις ηπειρωτικές μάζες να καμπτθούν και να φαδεύουν, αρχίζοντας τη σχηματισμό του οροσειράς Ιμαλαίων, συμπεριλαμβανομένου αυτού που θα γινόταν Όρος Έβερεστ.
Καθώς η Ινδική Πλάκα συνέχισε την βόρεια κίνηση της, άρχισε να υποδύεται κάτω από την Ευρασιατική Πλάκα. Αυτή η διαδικασία υποδύσεως προκάλεσε την διάλυση πετρωμάτων στην κατακερματισμένη πλάκα, απελευθερώνοντας μάγμα και θερμότητα. Το ανερχόμενο μάγμα ανήλωσε το επικάλυμμα κρούστας, ενώ οι συμπιεστικές δυνάμεις φάδεψαν και στοίβασαν στρώματα πετρώσεων, αυξάνοντας δραματικά τα υψόμετρα των βουνών.
Κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών, τα Ιμάλαια έχουν υποβληθεί σε έντονη φθορά από άνεμο, βροχή και παγετωνιακή δραστηριότητα. Οι παγετώνες έχουν χαραχτεί βαθιές κοιλάδες και κυκλοειδείς κολπώσεις στο εύρος. Ωστόσο, ο ρυθμός τεκτονικής άνοδος έχει γενικά ξεπεράσει τη φθορά, επιτρέποντας κορυφές όπως το Έβερεστ να φτάσουν στα τρέχοντα ακραία υψόμετρα.
Η διαδικασία οικοδόμησης βουνών συνεχίζει σήμερα. Η Ινδική Πλάκα εξακολουθεί να κινείται βορειά με περίπου 5 χλμ. ανά χρόνο, προκαλώντας συνεχιζόμενη άνοδο των Ιμαλαίων. Αυτή η κίνηση κάνει την περιοχή σεισμικά ενεργή, με συχνές σεισμικές δραστηριότητες. Ωστόσο, ο ρυθμός άνοδος μειώνεται σταδιακά στο γεωλογικό χρόνο.
Η κορυφή του Έβερεστ αποτελείται από θαλάσσια ασβεστόλιθο από τον αρχαίο ωκεανικό πάτο της Θέτυδας, ωθούμενη προς τα πάνω από αυτές τις κολοσσιαίες τεκτονικές δυνάμεις—ένα απόδειξη της δυναμικής φύσης της κρούστας του πλανήτη μας.
