Πρῶτοι Κατοικεῖς Τῆς Γῆς Τοῦ Ἰσραήλ: Οἱ Χαναναῖοι

Οι προίμα γνωστοὶ κατοικοὶ τῆς γῆς τῆς ἀντιστοίχως τῷ σύγχρονῳ Ἰσραὴλ καὶ Παλαιστίνῃ ἦσαν οἱ Χαναναῖοι, ἓν Σημιτικὸν ἔθνος ὅπου ἐκτιθέσατο πόλεις-κράτη ἀπὸ τὴν Πρωίμην Χαλκὸν Ἡλικίαν (π.χ. 3500–2000 π.Χ.).

Χαναναϊκὴ Πολιτισμὸς

• Πόλεις-κράτη: Ἱεριχὼ (πρώτη τειχήρης πόλη, ~9000 π.Χ.), Ἁσώρ, Μεγιδδὼ, Λαχίς, Γέζερ, Βύβλος, Τύρος, Σιδών, Οὐγαρίτ.
• Οἰκονομία: Θαλάσσια ἔμπορος (κέδρος, ἐλαιόλαδο, οἶνος, κεραμική) — Φοίνικες (παραλίοι Χαναναῖοι) κυριεύουσι Μέσογειον. Ἐπίγειαι ὁδοὶ καραβανῶν.
• Πολιτισμὸς: Εὑρέτες ἀλφάβητου (Πρωτο-Σιναϊκὸ → Φοινικικὸ → Ἑλληνικὸ/Λατινικὸ). Θρησκεία: Ἠλ (ἀρχηγός), Βάαλ (καταιγίς), Ἀσερα, Ἀστάρτη. Λογοτεχνία: Οὐγαριτικαὶ πλάκες (ἐπῶν Βάαλ, Κερέτ, Ἀχάτ).
• Πολιτικόν: Ποτὲ μία ἑνωμένη αὐτοκρατορία· μεταβαλόμεναι συμμαχίαι, Αἰγυπτιακὴ ὑποταγή (Νέα Βασιλία), Χετταϊκὴ ἀντιπαλότητα.

Ἄφιξη τῶν Ἰσραηλιτῶν

• Βιβλικὴ Ἀποδοτή: Ἔξοδος ἐξ Αἰγύπτου (13ος αἰ. π.Χ.?), κατακταστής ὑπὸ Ἰησοῦ (12ος αἰ. π.Χ.).
• Ἀρχαιολογία/Ἱστορία: Στήλη Μερνεπτάχ (1208 π.Χ.) — πρώτη ἐκτὸς βίβλου μνήμη «Ἰσραὴλ» ὡς λαὸς ἐν Χανάαν. Οἱ Ἰσραηλῖται ἐμφανίζονται ὡς διακριτικὴ ὑψηλὴ ὁμάδα (Σιδηρᾶ Ἡλικία, 1200–1000 π.Χ.), πιθανὸν ἀπὸ μῖγμα Χαναναϊκὸν πληθυσμόν, νομαδικόν καὶ φυγάδες δούλων. Οὐκ ἄφνω κατακταστής.
• Βασιλείαι: Ἡνωμένη Μοναρχία (Σαούλ, Δαυίδ, Σολομών, π.χ. 1000 π.Χ.) → Διαιρετή: Ἰσραὴλ (Βορρά, πρωτεύουσα Σαμαρεία) & Ἰούδα (Νότος, πρωτεύουσα Ἱερουσαλήμ).

Ἐπέκεινα Στρώσεων

• Ἀσσυριακὴ Κατακταστή (722 π.Χ.): Ἰσραὴλ διαφθείρεται· «Δέκα Χαμέναι Φυλές».
• Βαβυλώνιος Κατακταστή (586 π.Χ.): Ἰούδα διαφθείρεται· Πρῶτος Ναὸς κατεσκαφή· Ἀποικία.
• Περσική, Ἑλληνιστική, Ῥωμαϊκή, Βυζαντινή, Ἀραβική, Σταυροφορική, Μαμλουκική, Ὀθωμανική, Βρετανική.

Σύμπερασμα: Οἱ Χαναναῖοι εἰσὶν ἡ θεμελιώδης ἐγχώριος πληθυσμός. Τὸ ὄνομα Ἰσραὴλ εἰσέρχεται τὴν ἱστορίαν πρῶτον ὡς πρόσωπον (Ἰακώβ), εἶτα ὡς λαός, εἶτα ὡς βασιλεία, εἶτα ὡς σύγχρονο κράτος — στρωμένον ἐπάνω τῆς ἀρχαίας γῆς τῆς Χανάαν.