Το σκληρό σύστημα καστών της Ισπανικής Αυτοκρατορίας τοποθέτησε τους Πενινσουλάρες (Ισπανόγεννηδες) στην κορυφή της κολονιακής διοίκησης. Δεν ήταν απλώς προκατάληψη — ήταν υπολογισμένο σύστημα αυτοκρατορικού ελέγχου.
Οι Πενινσουλάρες οφείλουν καριέρα, θέση και προστασία στην Αυτοκρατορία. Κυκλούσαν θέσεις (συνήθως 5ετη όροι), αποτρέποντας τοπικές βάσεις εξουσίας. Οι Κριογλοι (αμερικανογεννηδες λευκοί) είχαν τοπικές ρίζες, οικογένειες, οικονομικά ενδιαφέροντα — πιθανοί ανταγωνιστές.
Δοκίμαση καθαρότητας αίματος (limpieza de sangre) θεώρησε τους Πενινσουλάρες πολιτισμικά, φυλετικά και διανοητικά ανώτερους. Η Σοσιεδαντ ντε Καστάς νομικά κωδικοποίησε την ιεραρχία: Πενινσουλάρ > Κριογλος > Μεστίζο > Ινδιός > Νέγρος.
Οι Πενινσουλάρες έλαβαν πανεπιστημιακή εκπαίδευση (Σαλαμάνκα, Ακαλά) σε δίκαιο, θεολογία, γραμματεία. Το Συμβούλιο των Ινδιών εγκρίνε τις διορίσεις. Οι Κριογλοι αποκλειόταν από πανεπιστήμια στην Ισπανία μέχρι το τέλη 18ου αιώνα.
Κοινή γλώσσα (Καστιλιανά), νόμιμοι κώδικες (Λέγεσ ντε Ινδίας), θρησκευτική πρακτική, ηθική του δικαστηρίου εξασφάλιζαν απρόσκοπτη επικοινωνία με τη Μαδρίτη και μεταξύ βικερειών.
Οι κολωνίες υπήρχαν για όφελος της μητρόπολης (μερκαντιλισμός). Οι Πενινσουλάρες επιβάλλονταν εμπορικά μονοπώλια (Κάσα ντε Κοντρατασίων), φορολογία (κίντο ρεάλ), και ροή πόρων στην Ισπανία. Οι Κριογλοι ζητούσαν ελεύθερο εμπόριο και τοπικό έλεγχο μεταλλείων/γης.
Η ιστορία έδειξε ότι τα καβίλδα (δημοτικά συμβούλια) υπό Κριογλους μπορούσαν να προκαλέσουν τη βικερεϊκή εξουσία (π.χ., Κιτό 1765, Επανάσταση Κομουνέρο 1781). Το μονοπώλιο Πενινσουλάρων σε ιντεντένσιας, αουδιένσιας, γουβερνασións απέκλεισε αυτό.
Οι Πενινσουλάρες αξιωματούχοι ήταν πράκτορες Ισπανισμού: επιβάλλονταν ισπανική γλώσσα, Καθολικισμό, κανόνες φύλου, αστικό σχεδιασμό σε ποικίλες αυτοχθόνες/αφρικανικές πληθυσμούς.
Μέχρι το 1808 (εισβολή Ναπολέοντα), αυτό το σύστημα είχε δημιουργήσει μια υψηλά εκπαιδευμένη, πλούσια, αλλά πολιτικά εξειδικευμένη Κριογλο ελίτ. Ηγήθηκαν των κινήσεων ανεξαρτησίας χρησιμοποιώντας τις ίδιες τις φωτιστικές ιδέες που η Ισπανία είχε εισάγει. Το μονοπώλιο της εξουσίας έγινε ο καταλύτης της απώλειας.
