Η ΝΑ Ανατολική Ασία έχει χάσει >50% της αρχικής της τροπικής δασικής κάλυψης από το 1900. Επτά διασυνδεδεμένοι οδηγοί εξηγούν την πτώση:
Επιλεκτική ξύλευση → υποβάθμιση → μετατροπή. 1970s–90s: Μαλαισία, Ινδονησία, Φιλιππίνες, PNG, Νήσοι Σολομών εξήγαγαν >50% παγκόσμιας τροπικής ξύλου. Δρόμοι άνοιξαν μετώπο· «κρέμα» υψηλής αξίας διπτεροκάρπια άφησαν βεβλαμμένους λαδούς ευάλωτους σε φωτιά και μετατροπή.
Ελαιόφουρνο (Elaeis guineensis) είναι ο #1 οδηγός από το 1990. Ινδονησία & Μαλαισία = 85% παγκόσμιας παραγωγής. 15–20 εκατ. χλμ² μετατράπηκαν από δάσος. Επίσης καουτσούκ, χαρτοποιητική ύλη (Acacia), ρύζι, μικροκαταστηματική μετατοπιστική καλλιέργεια.
Ανοιχτά ορυχεία άνθρακα (Ανατολικό Καλιμαντάν), χαλκός/χρυσός (Grasberg, PNG), νικέλιο (Σουλαουέσι, Φιλιππίνες), μπαυξίτης. Άμεση εκκένωση + υποδομή (δρόμοι, λιμάνια, οικισμοί) → δευτερεύουσα αποδάση.
Trans-Sumatra, Trans-Borneo αυτοκινητόδρομοι· φράγματα (Bakun, Nam Theun); μεγαπόλεις (Γιακάρτα, Μανίλα, Μπάνκοκ) εκτείνονται στα περιθωριακά δάση. Οι δρόμοι είναι η «πρώτη κοπή» που επιτρέπει όλες τις άλλες εκμεταλλεύσεις.
Κόψιμο-κάψιμο (swidden) παραδοσιακό· τώρα ενισχυμένο από αποστραγγισμένα πηλοχώματα (φωτεινές 1997–98, 2015, 2019 El Niño: >10εκατ. χλμ² κάηκαν). Πυρκαγιές πηλοχωμάτων εκπέμπουν γιγατόνους CO₂· καπνός επηρεάζει 100εκατ.+ ανθρώπους.
Ξηρασίες αυξάνουν φλογιμότητα· φθορά διπτεροκαρπιών· μετατόπιση εμβέλειας. Τα δάση γίνονται πηγές άνθρακα, όχι πλύνσεις κατά ακραίες El Niño.
Ασθενής επιβολή, διαφθορά, επικαλυπτόμενες χορηγίες (ξύλευση + ελαιόφουρνο + ορυχεία), ασαφείς γαιοκτησιακά δικαιώματα, ανεπαρκής FPIC (Δωρεάν Προηγούμενη Ενημερωμένη Συμφωνία) για εγχώρια λαοί. Μορατόρια (Ινδονησία 2011–2021) είχαν περιορισμένο αποτέλεσμα λόγω κενών.
Εταιρικές NDPE (No Deforestation, No Peat, No Exploitation) δεσμεύσεις, επιτελειακή πιστοποίηση, κοινοτική δασοκομία, REDD+ χρηματοδότηση, και μειωμένη πρωτογενής απώλεια δάσους Ινδονησίας (2017–2022) υποδεικνύουν πιθανή αναστροφή—αλλά υποβάθμιση συνεχίζεται.
