Κινεζική μετανάστευση στην Αμερική: Πότε, Γιατί, και η Εμπειρία
Πότε: Πρώτο σημαντικό κύμα: μέσα 19ου αιώνα (1848 και μετά). Κορύφωση: 1850–1880. Το 1869, ~100.000 Κινέζοι στις ΗΠΑ.
Γιατί Ήρθαν
- Οικονομική Απορία: Πτώση Τσιν, Ταϊπινγ Έκπαλαιωση (1850–64), λιμός, αχορταστία γης στο Κουαντουνγκ/Φουκιάν.
- Φωσφοροσβήστας: Ανακάλυψη χρυσού 1848 στη Καλοφόρνια—«Γκαμ Σάν» (Βουνό Χρυσού) έλκυσε χιλιάδες.
- Εργατική δύναμη σιδηροδρόμου: Σιδηρόδρομος Κεντρικού Ειρηνικού (1863–69) προσλήφθη ~12.000–20.000 Κινέζοι για τον Διαηπειρωτικό Σιδηρόδρομο (τοχλές Σιέρα Νεβάδα, niveling).
- Πολιτική Αστάθεια: Εμφύλιοι πόλεμοι, Πόλεις Οπίου, αυτοκρατορική πτώση ωθήσαν μετανάστες στο εξωτερικό.
Η Εμπειρία στην Αμερική
- Διάκριση: Φόρος Ξένων Ορυκτών (1850), αντι-κινεζική βία, «Κούλι» σοβαρός, άρνηση υπηκοότητας (Πράξη Υπηκοότητας 1790: «ελεύθερα λευκά πρόσωπα»).
- Νομικός Αποκλεισμός: Πράξη Αποκλεισμού Κινέζων (1882)—πρώτος διακριτικός φυλετικός νόμος μετανάστευσης· ανανεώθηκε 1892, 1902· αναιρέθηκε 1943.
- Ανθεκτικότητα: Χτίσαν Χαϊναταουνς, αλληλοβοήθεια (τονγκ, σωματεία περιφέρειας), πλυντήρια, εστιατόρια, γεωργία, αλιεία.
- Συνεισφορές: Σιδηρόδρομος, ορυχεία, γεωργία (φράγματα δέλτα), κουζίνα, κουλτούρα.
Παρά το συστημικό ρατσισμό, οι Κινεζοαμερικανοί σφραγίστηκαν κοινότητες, διατήρησαν κληρονομιά, και βοήθησαν να χτιστεί το Αμερικανικό Δυτικό.