Το τεράστιο μέγεθος της Ασίας (44,5εκατ. τετρ. χλμ², 4,7δις άνθρωποι) αντιτάσσεται στην απλή κατηγοριοποίηση. Το πρότυπο πέντε-περιοχών μοντέλο—Κεντρική, Ανατολική, Νότια, Νοτιοανατολική, Δυτική—οργανώνει αυτή την ποικιλότητα με γεωγραφία, πολιτισμό, ιστορία και σύγχρονη πολιτική. Εδώ είναι ένας αναλυτικός οδηγός για κάθε έναν.
Χώρες (5): Καζακστάν, Κιργιζία, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν, Ουζμπεκιστάν
Πρωτεύουσες: Αстана, Μπισκέκ, Ντουσανμπε, Ασγκαμπατ, Τασκέντ
Πληθυσμός: ~78εκατ. (2023) | Εκταση: 4,0εκατ. τετρ. χλμ²
Γλώσσες: Τουρκικές (Καζακικά, Κιργιζικά, Ουζμπεκικά, Τουρκμενικά) + Περσικά (Τατζικά) + Ρωσικά (lingua franca)
Θρησκείες: Ισλάμ 70-90% (κυρίως Σούννι), Ορθόδοξη Χριστιανισμός 10-20%, άλλες
Γεωγραφία: Εκτενείς στέπες, όρη Tian Shan/Pamir, έρημοι Kyzylkum/Karakum, καταστροφή Αραλιακής Θάλασσας
Οικονομία: Πετρέλαιο/φυσικό αέριο (Καζακστάν, Τουρκμενιστάν), μετάλλευμα, βαμβάκι, αποστολές, κέντρο Belt & Road της Κίνας
Ιστορία: Στήλη Silk Road, Μογολικές κατακτήσεις, ρωσική αυτοκρατορία, σοβιετικά "Stans", ανεξαρτησία 1991
Χώρες/Περιοχές (8): Κίνα, Χονγκ Κονγκ SAR, Ιαπωνία, Μακάο SAR, Μογγολία, Βόρεια Κορέα, Νότια Κορέα, Ταϊβάν
Πρωτεύουσες: Πεκίνο, Χονγκ Κονγκ, Τόκιο, Μακάο, Ουλανμπάτορ, Πγιονγγιανγκ, Σεούλ, Ταϊπέι
Πληθυσμός: ~1,68δις (2023) | Εκταση: 11,7εκατ. τετρ. χλμ²
Γλώσσες: Μανδαρίνα, Ιαπωνικά, Κορεατικά, Καντονέζικα, Μογγολικά + μειονότητες
Θρησκείες: Βουδισμός, Ταοισμός, Konfουκιανισμός (φιλοσοφικό), Χριστιανισμός, Ισλάμ, Σίντο, λαϊκές — υψηλό % "μη συνδεδεμένων"
Γεωγραφία: Πλάτος Τιβέτ, Πεδιάδα Βορείου Κίνας, Ιαπωνικό νησιωτικό συγκρότημα, Κορεατική Χερσόνησος, Έρεμος Gobi
Οικονομία: #2 (Κίνα), #3 (Ιαπωνία), #12 (Κορέα) παγκόσμιο ΑΕΠ; κατασκευές, τεχνολογία, εξαγωγικό μοντέλο
Ιστορία: Κινεζικό πολιτισμικό κύκλος, φορολογικό σύστημα, Meiji Restoration, Ιαπωνική αυτοκρατορία, διαίρεση Ψυχρού Πολέμου, άνοδος "Τεσσάρων Τιγρίδων"
Χώρες (8): Αφγανιστάν, Μπανγκλαντές, Μπουτάν, Ινδία, Μαλβίδες, Νεπάλ, Πακιστάν, Σρι Λάνκα
Πρωτεύουσες: Καμπούλ, Ντάκα, Θιμπου, Νέα Δελχί, Μαλε, Κατμάνδου, Ισλαμαμπάντ, Κολόμπο
Πληθυσμός: ~2,0δις (2023) — 25% της ανθρωπότητας | Εκταση: 5,2εκατ. τετρ. χλμ²
Γλώσσες: Ινδο-αριανικά (Χίντι, Μπενγκάλι, Πεντζάμπι, Μαραθί, Γκουτζαράτι, κ.λπ.), Δραβιδικά (Ταμίλ, Τελούγκου, Κανάντα, Μαλγιαλάμ), Ιρανικά (Παστουν, Ντάρι), Τιμπετό-Βιρμανικά
Θρησκείες: Ινδουισμός 79,8% (Ινδία), Ισλάμ 14,2% (Πακιστάν, Μπανγκλαντές, Ινδία), Βουδισμός, Σιχαϊσμός, Τζαϊνισμός, Χριστιανισμός
Γεωγραφία: Ιμαλάια, Ινδο-Γαγγητική Πεδιάδα, Πλάτος Ντεκάν, Έρεμος Thar, ακτές Ινδικού Ωκεανού
Οικονομία: Ινδία #5 παγκόσμιο ΑΕΠ; υπηρεσίες, γεωργία, υφαντικά, IT, φάρμακα; μεγάλη ανισότητα
Ιστορία: Πολιτισμός Ινδού ποταμού, Βεδικό, Μαουρία/Γκουπτά, Σουλτανάτο Δελχί, Μουγόλ, Βρετανική Αυτοκρατορία, Διαμέριση 1947
Χώρες (11): Μπρουνέι, Καμπότζη, Ανατολικό Τιμόρ, Ινδονησία, Λάος, Μαλαισία, Μιανμάρ, Φιλιππίνες, Σιγκαπούρη, Ταϊλάνδη, Βιετνάμ
Πρωτεύουσες: Μπανταρ Σερι Μπεγκαουάν, Πνομ Πεν, Ντίλι, Γιακάρτα, Βιεντιάν, Κουάλα Λουμπουρ, Νεϊπιντό, Μανίλα, Σιγκαπούρη, Μπάνκοκ, Χανόι
Πληθυσμός: ~680εκατ. (2023) | Εκταση: 4,5εκατ. τετρ. χλμ²
Γλώσσες: Αυστρονήσια (Μαλάι/Ινδονησιακά, Ταγκαλόγκ, Τζαβανεζικά), Αυστροασιατικά (Βιετναμικά, Κμερ), Ταϊ-Καντάι (Ταϊλανδικά, Λάος), Σινο-Τιμπετικά (Βιρμάνικα), Χμόνγκ-Μιέν
Θρησκείες: Ισλάμ 42% (Ινδονησία, Μαλαισία, Μπρουνέι), Βουδισμός 13% (Θεραβάδα ηπειρωτικά), Χριστιανισμός 33% (Φιλιππίνες), Ινδουισμός, λαϊκές
Γεωγραφία: Νησιωτικά συγκροτήματα (25.000+ νησιά), ποταμός Μεκκόν, φλεγματικοί τόξοι, τροπικά δάση, κοραλλιογενής τρίγωνο
Οικονομία: ASEAN ($3,6τρ ΑΕΠ); κέντρο κατασκευών, τουρισμός, εμπορεύματα, ψηφιακή οικονομία αναπτύσσεται
Ιστορία: Ινδοελληνιστικά βασιλεία (Σριβίτζα, Ματζαπάχιτ, Άγκορ), ισλαμισμός, ευρωπαϊκός αποικιοκρατικός (Ολλανδοί, Βρέτανοι, Γάλλοι, Ισπανοί, ΗΠΑ), Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, ASEAN 1967
Χώρες (19+): Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Μπαχρέιν, Κύπρος, Γεωργία, Ιράν, Ιράκ, Ισραήλ, Ιορδανία, Κουβέιτ, Λιβάνος, Ομάν, Παλαιστίνη, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Συρία, Τουρκία, ΑΗΕ, Γιάμεν (+ Σινά Αιγύπτου, Ρωσικός Καύκασος μερικές φορές)
Πρωτεύουσες: Γεριβάν, Μπακού, Μανάμα, Λευκωσία, Τμπιλίσι, Τεχεράμ, Μπαγκδάντ, Ιερουσαλήμ, Αμάν, Κουβέιτ Σίτι, Βειρούτ, Μουσκάτ, Ραμαλλά, Ντόχα, Ριάντ, Δαμασκός, Άγκυρα, Αμπού Ντάμπι, Σανάα
Πληθυσμός: ~300εκατ. (2023) | Εκταση: 6,3εκατ. τετρ. χλμ²
Γλώσσες: Αραβικά (κυρίαρχα), Περσικά (Φαρσικά), Τουρκικά, Εβραϊκά, Κουρδικά, Αρμενικά, Γεωργιανά, Αζερμπαϊτζάνικα
Θρησκείες: Ισλάμ 93% (Σούννι/Σία), Χριστιανισμός 4,5%, Ιουδαϊσμός 1,5%, Ζωροαστριανισμός, Μπαχαΐ, Ντούρζι
Γεωγραφία: Πλάτια Ανατολίας/Ιράν/Αραβίας, όρη Ζάγρος/Ταύρος, πεδιάδα Μεσοποταμίας, ράκη Νεκρής Θάλασσας, Περσικός Κόλπος, Ερυθρά Θάλασσα
Οικονομία: Πετρέλαιο/φυσικό αέριο κυριαρχεί (GCC), διαφοροποίηση (Vision 2030, κ.λπ.), πληγωμένες από σύγκρουση (Συρία, Γιάμεν, Ιράκ)
Ιστορία: Μεσοποταμία, Περσία, προέλευση Αβρααμικών θρησκειών, Χαλιφάτες, Οθωμανικά/Σαφαβικά, Sykes-Picot, εποχή πετρελαίου, Αραβική Άνοιξη
Αυτές οι περιοχές δεν είναι αυθαίρετες—απεικονίζουν χιλιετίες συνδεσιμότητας (Silk Roads, Ινδικού Ωκεανού εμπόριο, στεπαγές στεπών) και κοινές προκλήσεις (υδατική ασφάλεια, κλιματική ευαλωτότητα, δημογραφικές μεταβάσεις, ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων). Η κατανόηση της Ασίας ανά περιοχές αποκαλύπτει μοτίβα αόρατα στην ηπειρωτική κλίμακα: το ταξίδι του Μεκκόν στα 6 έθνη, ο υδρολογικός πύργος Ιμαλιάων που τρέφει 1,5δις, ο στενός του Malacca φραγμός, ο ενεργειακός κόμβος Περσικού Κόλπου.
Πέντε περιοχές. Μια ήπειρος. Απεριόριστη πολυπλοκότητα.
