Η ικανότητα ενός ποταμού να μεταφέρει ιλύ (το "φόρτιό" του) εξαρτάται από μια ισορροπία ενέργειας ροής και προσφοράς ιλύ. Όταν αυτή η ισορροπία αλλάζει, ο ποταμός αφήνει το φόρτιό του—αποτέλεσμα αγραδίας, αλλαγής ροής ή πλημμυρών. Εδώ είναι οι κύριοι λόγοι για τους οποίους ένας ποταμός δεν μπορεί πλέον να μεταφέρει το ιλύ του κατά μήκος της ροής του.
Λιγότερο νερό = λιγότερη ενέργεια. Αιτίες περιλαμβάνουν ξηρασία, αναλήψεις νερού ανώτερου ρεύματος (αρδευτικά, φράγματα) ή κλιματική μείωση απορροής. Η ικανότητα του ποταμού (μέγιστο μέγεθος σωματιδίου που μπορεί να κινήσει) και η χωρητικότητα (συνολικός όγκος) κατώτερο και τα δύο.
Αν η φθορά ανώτερου ρεύματος επιταχυνθεί—λόγω αποδάσεως, πυρκαγιάς, μεταλλείας, κατασκευών ή φθοράς εδάφους—ο ποταμός δέχεται περισσότερο ιλύ από ό,τι μπορεί να μεταφέρει. Το άυλο καταβάλλεται στο ρέυμα, ανεβάζοντας το υπόστρωμα.
Όταν ένας ποταμός μπαίνει σε μια πιο plateia πεδιάδα, δέλτα ή τεχνητή λίμνη, η ταχύτητά του πέφτει δραματικά. Το ιλύ καθίζει επειδή η ροή λείπει την εναποκειμένη τάση για να διατηρήσει τα σωματίδια σε ανατρόχιση. Εδώ είναι ο λόγος που σχηματίζονται δέλτα και αλλιουβιακά φάγελα.
Τα φράγματα λειτουργούν ως παγίδες ιλύ. Η τεχνητή λίμνη πίσω από ένα φράγμα συλλαμβάνει >90% του εισερχόμενου ιλύ. Κατωτέρω, το απελευθερωμένο "καθαρό νερό" είναι αλλότριστο στο ιλύ και συχνά φθείρει το δικό του υπόστρωμα και τράπεζες (έφθαστο νερό), ενώ η λίμνη γεμίζει βότσαλο.
Η εξευθύνιση, η σκονιάση, η βύθιση ή η κατασκευή φραγμάτων αλλάζει την υδραυλική γεωμετρία. Ένα εξευθυνσμένο ρεύμα έχει πιο απότομη κλίση αλλά λιγότερη αλληλεπίδραση με το πεδίο πλημμυρών· ένα σκονιασμένο ρεύμα δεν έχει χαράδρα για να διασκορπίσει ενέργεια. Και τα δύο μπορούν να διαταράξουν την φυσική ισορροπία ιλύ.
Η αποκατάσταση της συνέχειας ιλύ—μέσω απομάκρυνσης φραγμάτων, διαχειριζόμενων πλημμυρών ή παράκαμψης ιλύ—είναι αυξανόμενος στόχος διαχείρισης ποταμών παγκοσμίως.
