Η μεγαλύτερη λίμνη της Αφρικής και η δεύτερη μεγαλύτερη γλυκόνερο λίμνη του κόσμου ως προς την επιφάνεια, η Λίμνη Βικτωρία υποστηρίζει πάνω από 40 εκατομμύρια άνθρωπους στην Κένυα, Ουγκάντα και Τανζανία. Αλλά αυτός ο ζωτικός πόρος αντιμετωπίζει σύγκλιση κρίσης που απειλεί την οικολογική του ακεραιότητα και τις subsistence που εξαρτώνται από αυτόν.
Ακαθάριστα λύματα από πόλεις ακτών (Καμπάλα, Κισούμου, Γουάνζα), γεωργική ροή φορτισμένη με λιπασματικά και пестиχίδες, και βιομηχανικά απόβλητα δημιουργούν υπέρβαρο θρεπτικών. Αυτό τρέφει εκρηκτικές αλγικές blooms — μερικές τοξικές — που εξαντλώνουν το οξυγόνο, σκοτώνουν ψάρια και κάνουν το νερό μη ασφαλές για πότισμα και αναψυχή. Βαρέα μέταλλα και μόνιμες οργανικές ρύπανσεις συσσωρεύονται στο τρωφικό δίκτυο.
Η εισαγωγή της νιλικής πέρκας τη δεκαετία του '50 — προορισμένη να ενισχύσει την αλιεία — εξαφάνισε εκατοντάδες ενδημικά είδη τσιχλίδων. Τώρα, ακόμα και η αλιεία νιλικής πέρκας καταρρέει λόγω υπερεκμετάλλευσης, παράνομων εργαλείων (βραχύοντα παραλίας, μικρά δίκτυα) και αρπαγής νεαρών. Οι κάποτε αφθόνοι πληθυσμοί τσιπούρας και εγχώριων "ντάγκαα" (argyropyrinus) έχουν καταρρεύσει. Χιλιάδες τεχνίτες αλιείς αντιμετωπίζουν μειωμένες αλιεύσεις και εισοδήματα.
Από τη δεκαετία του '90, ο υάκινθος νερού (Eichhornia crassipes) έχει σχηματίσει τεράστια ναιτανικά χαλία καλύπτοντας χιλιάδες εκτάρεις. Αποκλείει το φως, εξαντλεί το οξυγόνο, εμποδίζει την πλοήγηση, φραγίζει εσώδους νερού και δημιουργεί τόπους αναπαραγωγής μυγών μαλαρίας και σαλίγια bilinzia. Μηχανική αφαίρεση, βιολογικός έλεγχος (skouλήκια), και αξιοποίηση (βιοαέριο, χειροτεχνία) έχουν περιορισμένη επιτυχία έναντι της εκρηκτικής ανάπτυξής του.
Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες αυξάνουν την εξάτμιση, χαμηλώνοντας το επίπεδο της λίμνης. Πιο έντονες αλλά απρόβλεπτες βροχοπτώσεις προκαλούν πλημμύρες και φθορά. Οι αλλαγές μοτίβων ανέμων επηρεάζουν την ανάμιξη και την οξυγόνωση. Τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν συνεχιζόμενη θέρμανση και υδρολογική διαταραχή, επιδεινώντας όλους τους άλλους stress factors.
Η Επιτροπή Λεκάνης Λίμνης Βικτωρίας (LVBC), ιδρυμένη από την Ανατολική Αφρικανική Κοινότητα, συντονίζει την περιφερειακή διαχείριση. Το Lake Victoria Environmental Management Project (LVEMP), χρηματοδοτούμενο από την Παγκόσμια Τράπεζα και κυβερνήσεις, έχει επενδύσει σε αποχετεύσεις, διαχείριση λεκάνης και έλεγχο εισβαλλοντων. Οι Κοινωνικές Μονάδες Διαχείρισης Παραλίας ενισχύουν την τοπική συνεργατική διαχείριση.
Αλλά η επιβολή παραμένει αδύναμη, η χρηματοδότηση απρόβλεπτη, και ο πληθυσμιακός πίεσης ακατάσχετη. Η σωτηρία της Λίμνης Βικτωρίας απαιτεί διαρκή διεθνή δέσμευση, έλεγχο ρύπανσης στην πηγή, βιώσιμη διαχείριση αλιείας και προσαρμογή κλίματος — πριν η λίμνη ξεπεράσει ανεπανόρθωτα οικολογικά όρια.
