Η τεράστια έκταση του Grand Canyon — 277 μίλια μήκος, έως 18 μίλια πλάτος, πάνω από 1 μίλι βάθος — προκύπτει από ένα τέλειο καταιγιστικό γεωλογικών παραγόντων που ενεργούν σε εκατομμύρια χρόνια. Καμία μόνη αιτία· είναι ο συνδυασμός που είναι σπάνιος.
Ένας δυναμικός, βαρύς σε ιζήματα ποταμός με υψηλή εποχιακή ροή (φθινοπωρινή χιονιά + μονσούνα πλημμύρες). Μεταφέρει abraσβελικά εργαλεία (άμμος, χαλίκι, βράχοι) που αμμοστράζουν τον βράχο. Ράβδος κοιλανοτομής: ~100–200 μ./εκ. χρ. — γρήγορος για βράχο.
~70–40 εκ. χρ. (Λαραμίδης), η περιοχή ανύψωσε ~2 χλμ. Ο ποταμός, ήδη εγκατεστημένος, τέμνει κάτω για να διατηρήσει την κλίση του καθώς η γη ανεβαίνει — σαν μια πριόνι που κρατείται σταθερή ενώ το ξύλο ωθεί προς τα πάνω. Η ανύψωση συνεχίζει σήμερα (~0,1 χλμ/έτος).
Το φαράγγι εκθέτει ~20 σημαντικά στρώματα με τρελώς διαφορετική σκληρότητα:
Τα σκληρά στρώματα σχηματίζουν κάθετες ραχές· τα μαλακά φθείρονται σε κλίσεις. Αυτή η διαφοροποιημένη φθορά δημιουργεί την προφίλ σκαλοπατίν και επιτρέπει στο φαράγγι να ευρυνθεί δραματικά καθώς οι ραχές υπορυσσοκοπούν και καταρρέουν.
Διαφυγές (π.χ., Bright Angel Fault, Hurricane Fault) ραγδώνουν βράχο, δημιουργώντας ζώνες αδυναμίας. Ο ποταμός εκμεταλλεύεται αυτές· οι παρεμποδίοι ακολουθούν τις γραμμές διάσπασης. Η διάσπαση δημιουργεί επίσης παρεμφύλια φαράγγια και ξαφνικές πτώσεις που επιταχύνουν τη φθορά.
~6–17 εκατ. χρόνια συνεχούς κοιλανοτομής. Στο 150 μ./εκ. χρ., αυτό είναι 900–2.500 μ. κάτω κοπή — ταιριάζει με το βάθος του φαραγγιού. Χρόνος + σταθερή δύναμη = τεράστιο μέγεθος.
Ξηρό κλίμα = αραιή βλάστηση = αποδοτική φθορά. Κύκλοι πάγωμα-έκλιξη σπάζουν ραχές. Καταιγίδες ξεσκαλίζουν παρεμποδίους. Όλα ενισχύουν την εργασία του ποταμού.
Το Grand Canyon είναι μεγάλο γιατί ένας μεγάλος ποταμός συνάντησε ένα ανυψωμένο πλατό στρωματώδους βράχου, κατά μήκος διαφυγών, σε ξηρό κλίμα, για εκατομμύρια χρόνια. Αλλάξτε οποιαδήποτε μεταβλητή, και παίρνετε μικρότερο φαράγγι.
