Γιατί Οι Αφρικανοί Μετανάστες Πάνε Στη Λιβύη και Την Ιταλία: Εργασία, Διαβατική, Ασύλο

Η αφρικανική μετανάστευση στη Λιβύη και την Ιταλία ακολουθεί διακριτά αλλά επικαλυπτόμενες λογικές. Η Λιβύη είναι κυρίως προορισμός διαβατικής και εργασίας· η Ιταλία είναι προορισμός προστασίας και εγκαταστάσεως.

Λιβύη: Η Πύλη

• Εργατική μετανάστευση (προ-2011 & συνεχή): Κατασκευές, γεωργία, οικιακή εργασία, πετρελαιολογικές υπηρεσίες. Δυτικάφρικανοί (Νίγηρας, Τσάντ, Σουδάν) και Αιγύπτιοι πλήρωσαν χαμηλόμισθους τομείς. Οι πολιτικές pan-African του Καντάφι τις ενθάρρυναν.
• Διαβατικό hub: Μετά την κατάρρευση 2011, η Λιβύη γίνει η πρωτεύουσα αποβιβάσεων Κεντρικής Μεσογειακής διαβατικής στην Ευρώπη. Δίκτυα διακίνησης (συχνά συνδεδεμένα με μιλίτσιας) μετακινούν μετανάστες από Νίγηρα/Τσάντ/Σουδάν μέσω Φεζάν σε παραλιακές αποβάσεις (Ζουάρα, Σαμπράτα, Τρίπολη).
• Σύνοικος: 300 χλμ στη Λαμπεντούζα (Ιταλία). Πιο κοντινή από Τυνησία→Σικελία ή Τουρκία→Ελλάδα διαδρομές.
• Καμία σύστημα ασύλου: Λιβύη όχι υπογραφής Συμβάσεως Προσφύγων. Πρόσβαση UNHCR περιορισμένη. Μετανάστες αντιμετωπίζουν κράτηση, εξαγγελία, αναγκαστική εργασία, διακίνηση.

Ιταλία: Ο Προορισμός

• Μέλος ΕΕ: Πρόσβαση σε διαδικασία ασύλου, σύστημα υποδοχής (αν και υπερφορτωμένο), πιθανή ανακατανομή (σπάνια), τελική διαδρομή υπηκοότητας.
• Αναγνώριση ασύλου: Η Ιταλία χορηγεί προστασία σε πολλούς από Ερυθραία, Σομαλία, Σουδάν, Νιγηρία, Μάλι – χώρες με τεκμηριωμένη καταδίωξη/σύγκρουση.
• Ιστορικοί/πολιτιστικοί δεσμοί: Πρώην αποικίες (Ερυθραία, Σομαλία, Λιβύη). Ιταλική γλώσσα, εκπαίδευση, διασπορικά δίκτυα στη Ρώμη, Μιλάνο, Τουρίνο.
• Οικογενειακή επανένωση: Καθεστωμένες κοινότητες στήριξαν συγγενείς.
• Αγορά εργασίας: Γεωργία (Νότος), οικιακή/φροντίδα εργασία (Βόρεια), ανεπίσημη οικονομία. Κανονιστικές ρυθμίσεις (sanatorie) νομιμοποιούν περιοδικά ανείσπρακτους εργαζόμενους.

Ο Θάνατος Δεσμός

Λιβύη→Ιταλία είναι ο πιο νεκρός δρόμος μετανάστευσης του κόσμου (IOM: 20.000+ νεκροί/αφανείς από 2014). Πολιτικές ΕΕ (εξωτερικοποίηση, υποστήριξη Λιβυκού Λιμενικού, ποινικοποίηση NGO) στοχεύουν να μειώσουν αφίξεις αλλά αυξάνουν τα πείνα στη Λιβύη.

Οι μετανάστες δεν "επιλέγουν" τη Λιβύη – είναι που η γεωγραφία, ο πόλεμος και η επιβολή τους φοντίζουν. Η Ιταλία είναι όπου ελπίζουν ότι τελειώνει ο λείβας.