Οι ωκεανοί δεν εμφανίζονται—εμφανίζονται μέσω πλαστικών πλάκαων που λειτουργούν σε χρονικές κλίμακες 10–100 εκατ. ετών.
Μια ηπειρώτει, λεπτύνει, και σπάει langs μια αποκλιμακούμενη граница. Το μανδύα ανεβαίνει. Μια ρηκτική κοιλάδα σχηματίζεται (Ανατολική Αφρική σήμερα). Αν η ρήξη συνεχίσει, η θάλασσα πλημμυρίζει — ένας εμφυτευόμενος ωκεανός (Ερυθρά Θάλασσα, Κόλπος Καλιφόρνιας). Ο Ατλαντικός άρχισε έτσι ~180 εκατ. ετών όταν η Παγγαια σπάει.
Στον μέσο ωκεανικό ρίζα, το μάγμα ανεβαίνει, εκρήγνυται ως βασαλτικό, σχηματίζει νέο ωκεανικό εδάφος. Οι πλάκες κινούνται αποκλιμακούμενα συμμετρικά. Μαγνητικές στρίψες καταγράφουν αναστροφές. Ο Ειρηνικός ανάπτυξη γρηγορότερα (~15 εκ/έτος κάθε πλευρά); Ατλαντικός πιο αργά (~2,5 εκ/έτος). Το εδάφος γηράσκει, ψυχρά, πυκνώνει, υποχωρεί — σχηματίζονται αβυσσαλικές πεδιάδες.
Ωκεανική πλάκα βυθίζεται κάτω από ηπειρωτική ή ωκεανική πλάκα σε συγκλιμακούμενες συνόρια. Φάραγγα σχηματίζεται (Μαριάνα, Περού-Χιλή). Νερό από πλάκα χαμηλώνει σημείο τόπωσης μανδύας → τόξο ηφαιστειών (Άντεις, Κασκαδία, Ιαπωνία). Ο Ειρηνικός συρρικνώνεται — καταναλώνεται από τον κύκλο της υπόδυσης.
Όταν η υπόδυση καταναλώνει ολόκληρη μια ωκεανική λεκάνη, οι ηπείροι συγκρούονται (Ιμαλάια = κλείσιμο Ωκεανού Τηθύς). Οι ράφες μένουν ως οφιολίθες (αποκλιμακωμένο ωκεανικό εδάφος) και ζώνες ράφης.
Αυτός ο κυκλικός ανοίγματα/κλείσιμοι ωκεανών (Κύκλος Γουίλσον) έχει επαναληφθεί ~6 φορές στην ιστορία της Γης. Τρέχων κύκλος: Ατλαντικός ανοίγει, Ειρηνικός κλείνει.
Γέννηση/θάνατος ωκεανού ελέγχει: κλίμα (κυκulación, CO₂), επίπεδο θαλάσσης, βιοποικιλότητα (βικαρίανση, διασπορά), μεταλλευτικές αποθέσεις (VMS, μανγάνιο νODULES), παγιδεύσεις υδρογονανθράκων.
Οι ωκεανοί είναι τα πιο αργά, μεγαλύτερα, σημαντικότερα γεωλογικά γεγονότα του πλανήτη.
