Ένας ποταμός δεν είναι μια στατική γραμμή σε χάρτη—είναι μια λωρίδα μεταφοράς ενέργειας και ύλης, διαρκώς διαμορφώνοντας την κοιλάδα του, το ruslo του και τα τοπία που αγγίζει.
Υδραυλική δράση, άφραξη (έφεekt αμμικοκοκό), τριβή (σωρίτισμα σωματιδίων μεταξύ τους), και διάλυση (χημική διάλυση) φθείρουν το δάπεδο και τις όχθες. Δημιουργούν V-κοιλάδες, φαράγγια, καταρράκτες, οπές.
Φορτίο δαπέδου (κυλιόμενα, σαλτοβόλλον χαλίκια/άμμος), μετεωριζόμενο φορτίο (σιλτ/πηλός στη στήλη νερού), διαλυμένο φορτίο (ιόντα). Καμπύλη Χγουλστρόμ ορίζει κρίσιμες ταχύτητες για φθορά/μεταφορά/απόθεση κατά μέγεθος σωριτίου.
Όταν η ταχύτητα πέφτει (συρροή, αποθέμα, λεκάνη πλημμυρίδας, δέλτα), το ιμμάτιο κατακλίνεται. Σχηματίζονται point bars, φράγματα, λεκάνες πλημμυρίδας, ανταλλιακά φοκιά, δέλτα (Μισισιπί, Νείλος, Μεκκόνγκ, Γάγγης-Μπραχμαπούτρα). Δημιουργείται νέα χέρσος.
Ελιξιαία ροή φθείρει εξωτερική όχθη (κομμένη όχθη), καταθέτει εσωτερική όχθη (point bar). Κυρτότητα αυξάνεται μέχρι τομή → λιμνοειδές οξβόου. Αυτοδιηθυνόμενη εκτός αν περιορίζεται.
Εκτός όχθης ροή αναφορτίζει υφαιστικό, καταθέτει θρεπτικά, ξεκαθαρίζει ιχθυική αναπαραγωγή, διατηρεί ριπαριακή οικολογία. Ανθρώπινη παρέμβαση μετατρέπει φυσικές πλημμυρίδες σε καταστροφές.
Αβουλία (αφθονία αλλαγή πορείας), ανακλάδωση, πλέγμα (υψηλό ιμμάτιο/κλίνουσα), βαθύνωση (βάση επιπέδου πτώσης). Φυσική ή ανθρωπογενής (φράγματα, φράγματα, μεταλλεία χαλικιού).
Παγιδεύουν ιμμάτιο (πείναν δέλτα), αλλάζουν ρεζιμ ροής (υδροπιξία), εμποδίζουν μετανάστευση, αλλάζουν θερμοκρασία, εκπέμπουν μεθάνη. 60% παγκόσμιων ποταμών διασπασμένα.
Σημειωτική πηγή (σωλήνες) και μη-σημειωτική (γεωργική απορροή, αστική υδρολόγηση). Θρεπτικά → ευτροφίαση. Τοξικά → βιοσυσσώρευση. Πλαστικά → πανταχού παρόντα.
Κερδιστικά τμήματα (βασική ροή), χαμένα τμήματα (ανανέωση). Ζώνη υπορροής (υποεπίγεια ανάμειξη) = βιογεωχημικός αντιδραστήρας.
Ριπάρια кориδόρια = οδοί βιοποικιλότητας. Συνδέουν βουνά με θάλασσα. Προστάτεψε τον ποταμό, προστάτεψε το τοπίο.
Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών Πόρων (IWRM), περιβαλλοντικές ροές, απομάκρυνση φραγμάτων, ανασύνδεση λεκάνων πλημμυρίδας, αναγεννητική γεωργία. Οι ποταμοί συγχωρούν—αν τους δώσουμε χώρο.
