Τα Βασκικά και τα Καταλανικά είναι εντελώς άσχετες γλώσσες με διαφορετικές καταγωγές, δομές και ιστορίες.
| Χαρακτηριστικό | Βασκικά | Καταλανικά |
|---|---|---|
| Λεξιλόγιο | Μοναδικές ρίζες· καμία ομόλογη με ΙΕ γλώσσες | Λατινικές ρίζες· διαφανές σε ρομάνικους ομιλητές |
| Γραμματική | Εργατιβο-απολυτική· πολύπλοκο σύστημα κλίσεων (12+); πολύπροσωπα ρήματα | Ονομαστικο-αιτιατική· 2 γένη· τυπικά ρομάνικα ρήματα |
| Φωνολογία | Μοναδικά: tx, tz, tt, dd, ñ· καμία /f/ ιστορικά | Τυπικά ρομάνικα: /ʎ/, /ɲ/, /ʃ/, /ʒ/· μείωση φωνηέντων |
| Γραφή | Λατινικό αλφάβητο (τυποποιήθηκε 1960s) | Λατινικό αλφάβητο (αιώνες κανόνων) |
Και οι δύο μιλούνται στη βορειοανατολική Ιβηρία (Βασκική Χώρα, Ναβάρα / Καταλονία, Βαλεντία, Βαλεαρικά), αλλά:
• Τα Βασκικά προηγούνται της άφιξης ΙΕ
• Τα Καταλανικά εξελίχθηκαν από Λατινική μετά την Ρωμαϊκή κατάκτηση
• Επικοινωνία → δάνεια (Βασκικά → Καταλανικά: izar 'αστέρι', erreka 'ρεματιά'), όχι κοινή καταγωγή
Δύο γλώσσες, δύο ιστορίες, μια χερσόνησος—καμία δεν προήλθε από την άλλη.
