Χαλιφάτες και Μεσόγειος: Συνέχεια, όχι Αδιαφορία

Κεντρικότητα Μεσογείου στους Μεγάλους Χαλιφάτες

Η υπόθεση ότι οι χαλιφάδες ήταν "βαριμένοι" από τη Μεσόγειο Θάλασσα αντικατοπτρίζει μια παρεξήγηση. Για τους Ομεγιάδες, Αβασίδες και Φατμίδες χαλιφάτες, η Μεσόγειος ήταν στρατηγικό θέατρο ζωτικής σημασίας.

Χαλιφάτο Ομεγιάδων (661–750)

• Πρωτεύουσα: Δαμασκός → πρόσβαση Μεσογείου μέσω λιμένων Λεβάντες
• Ναυτική επέκταση: Κύπρος, Ρόδος, Κρήτη, Σικελία επιδρομές
• Πολιορκίες Κωνσταντινούπολης (674–678, 717–718) εκκινήθηκαν από Μεσογειακές βάσεις
• Εμπόριο: Μεσογειακές οδοί συνδέουν Δαμασκό με Βόρεια Αφρική, Βυζάντιο

Χαλιφάτο Αβασίδων (750–1258)

• Πρωτεύουσα: Βαгдаδάς (εσωτερική) αλλά διατηρούσε Μεσογειακούς λιμένες (Ταρσός, Αντιόχεια, Αλεξάνδρεια)
• Μέτωπο (thughur) ζώνες κατά μήκος Ανατολικής ακτής
• Μεσογειακό εμπόριο: Μπαχαρικά, υφάσματα, χαρτί, ανταλλαγή γνώσεων με Βυζάντιο, Ιταλία
• Ναυτικός ανταγωνισμός με Βυζαντίους· αργότερα Φατμίδες και Σταυροφόροι προκλήσεις

Χαλιφάτο Φατμίδων (909–1171)

• Πρωτεύουσα: Καΐρο — Μεσογειακή δύναμη μέσω Αλεξάνδρειας, Δαμιέττας
• Ναυτική κυριαρχία (10ος–11ος αι.): Έλεγχε Σικελία, Λεβάντε, Χετζάζ, Υεμένη
• Εμπορικό κέντρο: Ινδικού Ωκεανού αγαθά → Μεσόγειος → Ευρώπη
• Πολιτιστική ανταλλαγή: Αλ-Αζχαρ, έγγραφα Καΐρου Γενίζα αποκαλύπτουν Μεσογειακό Εβραϊκό/Μουσουλμανικό εμπόριο

Στρατηγικοί Αξιολογισμοί

• Εσοδα εμπορίου: Τέλη, τέλη επικοινωνίας Μεσογειακού εμπορίου
• Ναυτική δύναμη: Πρόβλεψη, άμυνα, προστασία εμπορίου
• Επικοινωνία: Χαλιφική εξουσία σε επαρχίες (Βόρεια Αφρική, Σικελία, Αλ-Αντάλους)
• Ιδεολογία: Τζιχάντ (συνοριακός πόλεμος), χατζ ροούτες (θαλάσσιες λείες προς Ερυθρά Θάλασσα)

Πολύ μακριά από αδιαφορία, η Μεσόγειος ήταν η ζωσμένη αρτηρία, πεδίο μάχης, αγορά και πολιτιστική γέφυρα των χαλιφάτων.