Επιχθόνιο δίκτυο που συνδέει Ανατολική Ασία, Κεντρική Ασία, Μέση Ανατολή, Ευρώπη. Μεταφόρτωση Βουδισμού, χαρτοποιίας, πυροβολικού, μηδενικού.
Εμπόριο Ινδικού Ωκεανού και Μεσογείου. Αραβικοί μεσάζοντες διαβιβάζουν επιστήμη, μαθηματικά, ναυτιλία. Μπαχαρικά, υφάσματα φτάνουν στην Ευρώπη.
13ος–14ος αιώνας Pax Mongolica συνδέει Ανατολή και Δύση. Πρέσβεις, γνώμονες, ταξιδιώτες ανταλλάσσουν αστρονομία, ιατρική, πυξίδα.
Κινεζικοί πρέσβεις στην Ευρώπη· Ευρωπαϊκοί ταξιδιώτες (π.χ. Μάρκο Πόλο) φέρνουν ασιατική γνώση πίσω.
Κωνσταντινούπολη, Βαгдаδάδι ως διασταυρώσεις. Μεταφράσεις (Αραβικά, Περσικά, Ελληνικά → Λατινικά) τρέφουν ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.
Ευρετήριο μέσης 15ου αιώνα επιταχύνει διασπορά μεταφρασμένων ασιατικών έργων.
Ατμοπλοία, αεροπλάνα κάνουν την ανταλλαγή ταχύτερη, βαθυρίζοντας τη διαπολιτισμική συνεργασία.
