Σχέσεις ΗΠΑ-Υεμένη: Αντιτρομοκρατία, Σύγκρουση και Πολύπλοκη Συνεργασία

Η σχέση ΗΠΑ-Υεμένη έχει οριστεί από συνεργασία αντιτρομοκρατίας μέσα σε χρονική αστάθεια, μεταβαίνοντας από ψυχρή πολέμου Cold War στην после-9/11 οικειότητα, τώρα επιπλεγμένη από ανθρωπιστική κρίση και ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.

Ιστορική Τραγέτορια

Cold War (1940–1990)

• Βόρεια Υεμένη (YAR): Σοβιετική σύμπραξη· ΗΠΑ ελάχιστη παρουσία.
• Νότια Υεμήν (PDRY): Μαρξιστική, σοβιετικός πελάτης· ΗΠΑ καμία σχέση (1969–1990).
• ΗΠΑ υποστήριξε Σαουδική Αραβία και αντικομμουνιστικά Κόλπα.

Ένωση & Αρχική Συνεργασία (1990–2001)

• 1990: Υεμένη ενώνεται· ΗΠΑ επαναφέρει βοήθεια (οικονομική, στρατιωτική).
• 1992: Πρώτες αμερικανο-υεμενίτικες στρατιωτικές άσκησεις.
• 1998: Al-Qaeda βόμβες πρεσβείες ΗΠΑ στην Κένυα/Τανζανία — Υεμένη συνδεδεμένο με σχεδιαστές.
• Βόμβαρσμα USS Cole (2000) στο λιμάνι Άντεν (17 ναύτες ΗΠΑ σκοτωμένοι) — στροφή.

Μετά-9/11: "Πόλεμος κατά Τρομοκρατίας" Συνεργάτης (2001–2014)

• Πρόεδρος Saleh συμμαχεί με ΗΠΑ· επιτρέπει CT επιχειρήσεις, κοινή χρήση εφοδιαστικών.
• ΗΠΑ παρέχει: Εκπαίδευση (Υεμενίτικες Ειδικές Δυνάμεις), drones, επιδρομές (στοχεία AQAP), $1δις+ βοήθεια (2001–2014).
• Διαμάχη: Αθώοι θύματα, ανησυχίες κυριαρχίας, διπλό παιχνίδι Saleh (χρησιμοποίησε AQAP για να εξαγάγει βοήθεια ΗΠΑ).

Κατάρρευση & Εμφύλιος Πόλεμος (2014–Παρόν)

• 2014: Χούτι (Ansar Allah) κατάληψη Σανά.
• 2015: Σαουδικό συνέδριο παρέμβαση (ΗΠΑ λογιστική/εφοδιαστική υποστήριξη).
• Διαμάχη πολιτικής ΗΠΑ: Υποστήριξη Σαουδικού συμμαχικού vs ανθρωπιστική καταστροφή (λιμός, χολέρα, μετατοπίσεις).
• Διοίκηση Biden (2021): Τερματίζει επιθετική υποστήριξη για Σαουδικό πόλεμο· διορίζει Gesandter Υεμένη· ωθεί διαδικασία ειρήνης ΟΗΕ· συνεχίζει επιδρομές AQAP.

Τρέχοντα Στήριγμα

1. Αντιτρομοκρατία: AQAP και ISIS-Υεμένη παραμένουν απειλές· ΗΠΑ διεξάγει κινητικές επιδρομές, υποστηρίζει υεμενίτικες μονάδες CT.
2. Ανθρωπιστική Βοήθεια: ΗΠΑ μεγαλύτερος δωρητής (>$5δις από 2015); τρόφιμα, υγεία, WASH μέσω USAID/ΟΗΕ/NGO.
3. Διπλωματία: Υποστηρίζει Ειδικό Gesandter ΟΗΕ (Hans Grundberg); ωθεί περιληπτικές διαπραγματεύσεις, διαλογό Χούτι-Σαουδικά.
4. Ανθρώπινα Δικαιώματα: Κρίνει όλους τους πλευρές (Χούτι, συνέδριο, δυνάμεις UAE, υεμενίτικη κυβέρνηση) για παραβάσεις· αλλά πωλήσεις όπλων σε Σαουδικά/UAE συνεχίζονται (αμυντικά μόνο κατά Biden).

Βασικές Τένσεις

• CT vs Ανθρωπιστική: Επιδρομές ρίσκουν αθώους· αποκλεισμός επιδεινώνει λιμό.
• Κυριαρχία vs Παρέμβαση: Γιεμενίτες μισούν ξένο στρατιωτικό ρόλο.
• Ιράν Παράγοντας: ΗΠΑ βλέπει σύνδεση Χούτι-Ιράν· Χούτι αρνούνται ρόλο μεσολαβή.
• Διασπασμός: Καμία ενιαία υεμενίτικη αντίστοιχη· STC (Νότος), Χούτι (Βορράς), κυβέρνηση Hadi (εξόριστος), φυλές, AQAP.

Η σχέση παραμένει συναλλαγματική, ασφάλεια-πρώτα, και ηθικά πλεονεκτική — μια συνεργασία γεννημένη από ανάγκη, όχι κοινές αξίες, ναυτιλία σε fracσμένο κράτος.