Ο Ταμπόρα είναι ηφαιστείο στο ινδονησιακό νησί Σουμπάβα, πιο γνωστός για την τεράστια έκρηξή του το 1815 —η μεγαλύτερη εκρηκτική ηφαιστειακή έκρηξη στην καταγεγραμμένη ιστορία. Πριν την έκρηξη, ο Ταμπόρα είχε παρέμεινει κοιμισμένος για περίπου 5.000 χρόνια. Σήμερα το ηφαιστείο στέκεται בגובה 9.350 ποδιών και απαρτίζει την ολόκληρη τη χερσόνησο Σάνγκαρ.
Ο Ταμπόρα είναι προϊόν τεράστιων δυνάμεων που ωθούν τις μεγάλες τεκτονικές πλάκες που αποτελούν την επιφάνεια της γης. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Ηφαιστειών του Smithsonian National Museum of Natural History, η Ινδονησία βρίσκεται εκεί που η πλάκα Ινδικού Ωκεανού ωθείται κάτω από την ασιατική πλάκα. Καθώς η ασιατική πλάκα λιώνει, το προκύπτον μάγμα ανεβαίνει μέσω αδύναμων σημείων της επιφάνειας της γης, δημιουργώντας τους ινδονησιακούς ηφαιστείους. Αυτό το είδος ορίου πλάκας είναι γνωστό ως ζώνη υπόδυσης και τείνει να δημιουργεί στράτο-βουλκάνους όπως ο Ταμπόρα. Αυτοί χτίζονται με την πάροδο του χρόνου από την απόθεση στρωμάτων παχύς лаβάς και άλλου ηφαιστειωδούς υλικού και χαρακτηρίζονται από την κλασική κωνική μορφή τους και τις εκρηκτικές τους έκρηξεις.
Μετά χιλιάδες χρόνια ὕπνου, το 1812, ο Ταμπόρα άρχισε να εκπέμπει ατμό και τέφρα, συνοδευόμενο από μικρές σεισμικές δονήσεις. Την 5 Απριλίου 1815, το ηφαιστείο έζησε μια μέτρια μεγάλη έκρηξη που άκουσε 1.400 χλμ μακριά. Την 10 Απριλίου, ο Ταμπόρα ξεσκόρπισε την μεγαλύτερη έκρηξη στην καταγεγραμμένη ιστορία, σπάζοντας ένα τμήμα βράχου σχεδόν ένα μίλι βράχος από την κορυφή. Μια στήλη τέφρας και άλλου ηφαιστειωδούς υλικού ανήλθε 28 μίλια στην ατμόσφαιρα, πριν πέσει ως σειρά θανατηφόρων ρευμάτων πυροκλαστικών ροών. Τέφρα από αυτή την έκρηξη πέφτει περισσότερο από 800 μίλια μακριά από τον Ταμπόρα.
Η επίδραση της έκρηξης 1815 στην περιβάλλοντα περιοχή ήταν καταστροφική. Σύμφωνα με το Κέντρο Διαστήσεων του Ειρηνικού, εκτιμώμενοι 92.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν από την έκρηξη ίδια, ενώ περαιτέρω 10.000 θάνατοι προκλήθηκαν άμεσα από πτώση ηφαιστειωδούς υλικού και υπερθερμασμένων πυροκλαστικών ροών. Πιστεύεται επίσης ότι περίπου 82.000 άνθρωποι πέθαναν ως αποτέλεσμα λιμού και ασθενειών, και οι δύο έμμεσες επιπτώσεις της έκρηξης.
Η έκρηξη 1815 είχε σοβαρή επίδραση και σε ανθρώπους αλλού στον κόσμο. Τέφρα και διοξείδιο θείου από τον Ταμπόρα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο στην ανώτερη ατμόσφαιρα, αντανακλώντας την ηλιοφάνεια μακριά από την επιφάνεια της γης και χαμηλώνοντας τις θερμοκρασίες στο Βόρειο Ημισφαίριο בכמה βαθμούς το καλοκαίρι του 1816. Στην πραγματικότητα, το 1816 είναι γνωστό ως το "έτος χωρίς καλοκαίρι". Πάγος καταγράφηκε στη Νέα Αγγλία σε κάθε μήνα του 1816, ενώ χιόνισε τον Ιούνιο. Οι καλλιέργειες απέτυχαν, προκαλώντας λιμό και δύσκολα στη Βόρεια Αμερική, Ευρώπη και Ασία.
Πρόσφατη έρευνα από τον γεωλόγο Χαράλντουρ Σιγγουρντσον ανακάλυψε λεπτομέρειες της επίδρασης της έκρηξης 1815 στους τοπικούς ανθρώπους. Ο Σιγγουρντσον ανακάλυψε αρтеφакτα καιλείψανα από το 1815 ενώ σκάβδε στον Ταμπόρα, που υποδεικνύουν τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες που έπιασαν τους τοπικούς ανθρώπους απροσδόκητα καθώς πηγαίναν για τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Μια γυναίκα τα οποία τα λειψανά βρήκε ο Σιγγουρντσον ήταν "κείμενη στη πλάτη της με τα χέρια εκτεινωμένα. Κρατάει ένα ματσέτι ή ένα μεγάλο μαχαίρι σε ένα χέρι. Υπάρχει ένα σαρόνγκ πάνω στον ώμο της. Το σαρόνγκ είναι ολοκληρωτικά καρβονισμένο, ακριβώς όπως τα οστά της. Το κεφάλι της ηνύχιαστο στο πάτωμα της κουζίνας, μόλις πιασμένο εκεί αμέσως και φυσάει πάνω από τη ροή." Σήμερα ο Ταμπόρα είναι ξανά ήσυχος, χωρίς καταγεγραμμένες ηφαιστειακές έκρηξεις από το 1967, αλλά όπως όλοι οι κοιμισμένοι ηφαιστείοι, έχει την δυνατότητα να ξαναεκρήξει στο μέλλον.
