Οι 250+ εθνικές ομάδες της Νιγηρίας έχουν βαθιές, στρωματικές ρίζες. Καμία ενιαία αφήγηση ταιριάζει σε όλες· αρχαιολογία, γλωσσολογία, γενετική, και προφορική παράδοση αποκαλύπτουν ένα πολύπλοκο τάπισμα:
Ορισμένες ομάδες (π.χ. πρόγονοι πολιτισμού Nok, ~1500 π.Χ.–500 μ.Χ· απόσβεστος Iwo Eleru, ~13.000 BP) αντιπροσωπεύουν μακροχρόνιες πληθυσμούς Δυτικής Αφρικής. Γενετικές μελέτες δείχνουν βαθιές γραμμές (L0, L1, L2 mtDNA) σε πολλούς Νιγηριανούς.
Βόρειοι Αφρικανοί/Αραβικοί έμποροι έφεραν Ισλάμ, γραφή, άλογα, αγαθά. Καταλύθηκαν κράτη: Κανεμ-Μπορνού, πόλεις-κράτη Χάουσα (Κάνο, Κατσίνα, Ζάργια), Χαλιφάτο Σοκότο (1804). Πολιτισμικός σύνθεσης: ταυτότητα Χάουσα-Φουλάντι.
Πορτογάλιοι, Ολλανδοί, Βρετανοί, Γάλλοι — εμπόριο σκλάβων, μετά ελαιόκαρπος. Παραλιακοί μεσάζοντες (Ιτσεκίρι, Ιγιάγ, Έφικ, Έκοϊ) ανήλθαν. Ευρωπαϊκές κρεολικές πληθυσμοί προκύψαν (Σάρο, Αμάρο επιστρέφοντες από Σιέρα Λεόνε/Βραζιλία).
Βρετανοί ενώνουν Βόρειο & Νότιο Πρωτοποριά (1914). Διοικητικές μονάδες ομαδοποίησαν διαφοροποιημένους λαούς· έμμεση διακυβέρνηση πετρώσε «φυλετικά» σύνορα. Κατηγορίες απογραφής σκληρυνούσαν ρευστές ταυτότητες.
Αστικοποίηση (Λαγός, Κάνο, Αμπούτζα), διαφυλοφυλετικοί γάμοι, NYSC (εθνική υπηρεσία νεολαίας), κοινά MΜΕ, Πιντζίν Αγγλικά δημιουργούν νέες υβριδικές ταυτότητες πέρα από τις κολονιακές κατηγορίες.
Το εθνολογικό μозаϊκό της Νιγηρίας είναι παλιμψέστης χιλιετιών — όχι λίστα ξεχωριστών «φυλών».