Τα κάστρα δεν ήταν απλώς επιβλητικά κτίρια — ήταν πολυλειτουργικοί σύμπλεγμα που εξυπηρέτησαν στρατιωτικούς, πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς ρόλους στην μεσαιωνική Ευρώπη και πέρα. Εδώ είναι οι επτά πρωταρχικοί λόγοι για τους οποίους χτίστηκαν κάστρα:
Ο θεμελιώδης σκοπός: προστασία από εισβολή. Παχύς τοιχωμάτων, πύργοι, τάφροι, πυλώνες και βελόνοι διόδους δημιούργησαν ισχυρά οχυρά. Στρατηγική τοποθέτηση έλεγχε κλειδιά διαδρομές, διαβατά ποταμών και συνόρων.
Τα κάστρα στέγαν ηγέτες ελίτ — φευδάρχες, μοναρχίες και τις διοικήσεις τους. Ο έλεγχος ενός κάστρου σήμαινε έλεγχο περιβάλλοντας εδάφους και διεκδίκηση εξουσίας επί βάσσαλλους και υπηκόους. Ήταν διοικητικές πρωτεύουσες φευδικών κτημάτων.
Κατά τη διάρκεια συγκρούσεων, οι τοπικοί πληθυσμοί ζήτασαν καταφύγιο μέσα στα τοιχώματα των καστρών. Τα χωριά συχνά συσσωρεύονταν γύρω από κάστρα (σχηματίζοντας «castle towns») για ασφάλεια από ληστές, ληστρικές bandas και στρατεύματα.
Η αρχιτεκτονική μεγαλειότητα προέβαλε εξουσία. Ένα θρυλικό κάστρο απέδειξε πλούτο, σοφιστικευμένη κουλτούρα και νομιμότητα — εντυπωσιάζοντας σύμμαχους, φοβίζοντας αντιπάλους και ενισχύοντας το καθεστώς του ηγέτη.
Τα κάστρα φιλοξενούσαν αγορές και πανηγύρια, αποθήκευαν γεωργικό πλεόνασμα, διαχειρίζονταν κτηματικά εδάφη και έλεγχαν τοπικό εμπόριο. Μερικά λειτουργούσαν μύλους, αλιείας και εργαστήρια. Ήταν οικονομικοί κινητήρες των περιοχών τους.
Δικαστήρια, φορολογία, αρχειοθέτηση και τοπική διακυβέρνηση λειτουργούσαν από κάστρα. Αρχήες διαχειρίζονταν τα εδάφη του κυρίου, επίλυσαν διαφορές και εφάρμοζαν νόμους από αυτά τα κέντρα.
Πολλά κάστρα περιείχαν ναούς ή εκκλησίες, εξυπηρετώντας πνευματικές ανάγκες κατοίκων και φρουράς. Μερικά γίνονταν τόποι προσκύνησης ή στεγάζοντας λειψανά, συνδυάζοντας κοσμική και ιερή εξουσία.
Αν και η στρατιωτική τεχνολογία τελικά απέδωσε τα παραδοσιακά κάστρα ξεπερασμένα (το πυροβόλο πυρίτιο ήταν αποφασιστικό), η κληρονομιά τους σχήματισε ευρωπαϊκά τοπία, μοτίβα κατάστασης και πολιτιστική φαντασία για αιώνες.
