Οι έρημοι είναι μεταξύ των πιο παρεξηγημένων βιότοπων της Γης. Εδώ επτά μόνιμα μύθοι – και οι πραγματικότητες.
Ψευδές. Υπάρχουν κρυφές έρημοι: Γκομπί (Μογγολία/Κίνα), Μεγάλη Λέκκανα (ΗΠΑ), Ανταρκτική (πολική έρημος). Εύρος θερμοκρασίας: Σαχάρα φτάνει 58°C· Γκομπί πέφτει σε –40°C. Έρημος = ξηρασία (χαμηλή βροχόπτωση), όχι ζέστη.
Ψευδές. Οι έρημοι φιλοξενούν ειδικευμένη βιοποικιλότητα: ξεροφυτικά φυτά, ερπετά, έντομα, θηλαστικά, πουλιά. Το ενδημισμός είναι υψηλός – είδη που δεν βρίσκονται πουθενά αλλού. Η παραγωγικότητα είναι χαμηλή αλλά όχι μηδενική.
Ψευδές. Αμμοθάλασσες (ergs) καλύπτουν ~20% των ερήμων. Το υπόλοιπο: χαμάδα (βραχυδέρμα εδάφος), ρεγ (χαλικώδεις πεδιάδες), κακογηφιάδες, αλατοειδή πεδιάδες, βουνά, παγετώνες (Ανταρκτική).
Ψευδές. Η βροχή συμβαίνει – σπάνια, απρόβλεπτα, έντονα. Ορισμένα χρόνια: μηδέν. Άλλα: φλιτς πλημμύρες. Ατακάμα (ξηρότερη) παίρνει υγρασία από ομίχλη (camanchaca). Εκδήλωση ανθίσματος μεταμορφώνουν τις έρημους μετά σπάνιες βροχές.
Ψευδές. Εκατομμύρια ζουν στις έρημους: Μπεντουϊν, Τουαρέγκ, Μπερμπέρ, Αυστραλίτες אבορίγινες, Ναβάχο, Χόπι, Ατακαμενιός, και σύγχρονες πόλεις (Φοίνιξ, Λίμα, Κάιρο, Ντούμπαι, Πर्थ). Η προσαρμογή είναι το κλειδί – παραδοσιακή και τεχνολογική.
Αποχρώσεις. Ερημωση (απόκλιση) επεκτείνει ορισμένα όρια (Σαέλ). Αλλά μερικές έρημοι σμίκρυνουν (πράσινο από CO₂, διατήρηση). Η κλιματική αλλαγή αναδιανέμει την ξηρασία – όχι ομοιόμορφη επέκταση.
Ψευδές. Πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις: νοσκόφυγα φυτά, σπόροι τράπεζες, κρυπτοβιωτικές κρούστες, κύκλοι predator-prey, αλληλεπιδράσεις γονιμοποίησης, μιcroβιακά βρόχοι. Ευαίσθητα αλλά περίπλοκα – η ανάκαμψη από διαταραχή παίρνει δεκαετίες/αιώνες.
Μέσα tropes (lawrence of arabia, dune), περιορισμένη έκθεση, γλωσσική σύγχυση («έρημος» = εγκαταλελειμμένο). Η κατανόηση των ερήμων ως ποικίλων, δυναμικών, κατοικημένων συστημάτων είναι ουσιώδης για τη διατήρησή τους και τους ανθρώπους που εξαρτώνται από αυτές.
