Η Αμαζόνια δάσος, γνωστή επίσης ως Αμαζονία ή Αμαζονικό δάσος, καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του λεκάνου της Αμαζονίας στη Νότια Αμερική. Το δάσος εκτείνεται σε συνολική έκταση 5,7 εκατομμύρια τετραγωνικών χιλιομέτρων (1,4 δισεκατομμύρια εκτάρια). Καταλαμβάνει χώρο εννέα χωρών: Βραζιλία, Περού, Κολομβία, Βενεζουέλα, Ικουαδόρ, Βολιβία, Γουιάνα, Σουρινάμ και Γουιάνα Γαλλία, με το μεγαλύτερο μέρος στη Βραζιλία. Το δάσος αποτελεί περισσότερο από το μισό των τροπικών δασών του κόσμου. Διαμορφώνει εξαιρετικό biotope για πολλά είδη και είναι το πλούσιοτερο σε βιοποικιλότητα τροπικό δάσος.
Ο πρώτος Ευρωπαίος που διέσχισε την Αμαζόνια ήταν ο Ισπανός εξερευνητής Φρανσίσκο ντε Ορεγιάνα, μέρος του στρατού του Φρανσίσκο Πισάρρο. Τον Δεκέμβριο του 1541, το σκάφος του ξεχωρίστηκε από το υπόλοιπο στόλο κατά μια αποστολή στο εσωτερικό της Νότιας Αμερικής. Πιστεύεται ότι η Αμαζονία ονομάστηκε έτσι λόγω επιθέσεων κατά μήκος του ποταμού από σκληρές γυναίκες πολεμιστές, παρόμοιες με τις μυθologischen Αμαζόνες.
Η Αμαζονία σχηματίστηκε την εποχή του Ιοκίνου μετά από πτώση θερμοκρασιών παγκοσμίως, καθώς ο Ατλαντικός Ωκεανός επεκτάθηκε, δημιουργώντας ζεστό και υγρό κλίμα. Το δάσος είναι τουλάχιστον 55 εκατομμύρια χρόνια. Μετά την εξαφάνιση των δεινοσαύρων, το κλίμα γινόταν jeszcze πιο υγρό και το δάσος επεκτάθηκε μέχρι τα 45° πλάτους. Το τελευταίο γλακιακό μέγιστο (LGM) απείλησε την Αμαζονία, αλλά επιβίωσε.
Κατά τη μεσαία Ιοκίνη εποχή, ο λεκάνης απορροής της Αμαζονίας διαιρέθηκε σε δύο μέρη από την Αρκάδα Πούρος· τα νερά της ανατολικής πλευράς εκκενώνουν στον Ατλαντικό και της δυτικής στον Ειρηνικό. Ωστόσο, η Αμαζονία σήμερα δεν απορροφά έτσι. Τα Άνδεα ανήλθαν, σχηματίζοντας τεράστια λίμνη. Με την πάροδο του χρόνου, η λίμνη δεν άντεξε και διέρρηξε την Αρκάδα Πούρος, εκκενώνοντας στον Ατλαντικό.
Σημαντικές αλλαγές έγιναν στην Αμαζόνια κατά το LGM, που διέρκησε 21.000 χρόνια. Το μέγεθος του δάσους και οι βροχοπτώσεις μειώθηκαν δραματικά. Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι το δάσος ήταν μια πολύ μικρή και απομονωμένη περιοχή υγρής χλωρίδας χωρισμένη από λιβάδια. Η χλωρίδα και η ζωολογία πέρασαν από ριζικές αλλαγές.
Υπάρχουν αποδείξεις ανθρώπινης παρουσίας στην Αμαζονία από πολύ καιρό. Η μελέτη τους δίνει ένδειξη για το πότε ο άνθρωπος εγκαταστάθηκε εκεί. Οι ανασκαφές στη Σπηλιά ντε Πέδρα Πιντάδα αποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι έφτασαν στον λεκάνη της Αμαζονίας τουλάχιστον 11.200 χρόνια πριν. Οι οικισμοί στην περιφέρεια ξεκίνησαν περίπου το 1250 μ.Χ. Η κύρια πηγή τροφής ήταν η κυνήγι.
