Οι ποταμοί είναι ισχυροί γεωλογικοί παράγοντες, διαμορφώνοντας συνεχώς το τοπίο μέσω ξεφουσκώσεως. Αυτή η φθορά του βράχου και των ιζημάτων συμβαίνει μέσω τριών πρωτεύουσών μηχανισμών, συχνά εργαζόμενων ταυτόχρονα.
Η απλή δύναμη του κινούμενου νερού εναντίον του ποταμοβέθρου και των οχετών. Η ταραχώδης ροή δημιουργεί διακυμάνσεις πίεσης που σπάνε σωρούλια, ειδικά langs ρήξεις και διαρθρώσεις στο υποστρώμα. Κατά τις πλημμύρες, αυτή η δύναμη μπορεί να αποσπάσει μεγάλους βράχους και να ξεφουσκώσει τις οχέτες, οδηγώντας στην καταρρίπτωσή τους.
Το «έφект αμμοσβέστρας» των ιζημάτων που μεταφέρει ο ποταμός. Καθώς τα σωρούλια — άμμος, χαλίκι, βράχοι — πηδάνε, κυλούν και ολισθαίνουν langs το βέθρος και τις πλευρές, ξεφουσκώνουν το υποστρώμα. Όσο πιο σκληρά και οξύτερα τα εργαλεία, και όσο πιο γρήγορη η ροή, τόσο πιο γρήγορη η ξεφουσκώση. Αυτή η διαδικασία γλύφει τρύπες, φλυτές και λειασμένες βραχυστρώματικές επιφάνειες.
Χημική διάλυση διαλυτών μετάλλων στο υποστρώμα. Ο ανθρακικός οξύς (που σχηματίζεται όταν το CO₂ διαλύεται στο νερό) αντιδρά με ασβεστόλιθο, δολομίτη, γύψο και αλάτι, μεταφέροντάς τα σε διάλυση. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό δημιουργεί καρστικές μορφές όπως σπηλαιά, καταβόθρες και εξαφανιζόμενους ποταμούς εντός του ποταμικού δρόμου.
Μαζί, αυτές οι διαδικασίες γλύφουν V-αμορφές κοιλάδες, καταρράκτες, μεάνδρους και φάραγγες, μεταφέροντας δισεκατομμύρια τόνους ιζημάτων στους ωκεανούς κάθε χρόνο.
