Γιατί ο Νάσερ Εθνικοποίησε το Κανάλι Σουέζ: Κυριαρχία, Οικονομία και Αντιιμπεριαλισμός

Στις 26 Ιουλίου 1956, ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Γκαμάλ Αμπντελ Νάσερ εθνικοποίησε την Εταιρεία Καναλιού Σουέζ — κίνηση που ξέσπασε την Κρίση Σουέζ και αναμόρφωσε τη Μέση Ανατολή. Οι κίνητροί του ήταν στρωματικοί:

Βασικοί Οδηγοί

1. Κυριαρχία & Αποδημειοποίηση: Το κανάλι, χτισμένο (1859-69) από τον γαλλικό μηχανικό Φερνάντο ντε Λέσεπς με υποχρεωτική αιγυπτιακή εργασία, ανήκε στην παρijska Παγκόσμια Εταιρεία Καναλιού Σουέζ. Βρετανικοί και γαλλικοί μετόχοι κατέχουν 84%. Βρετανικά στρατεύματα καταλάβαιναν τη Ζώνη Καναλιού. Ο Νάσερ πλαισίασε την εθνικοποίηση ως ανάκτηση αιγυπτιακού περιουσιακού στοιχείου σε αιγυπτιακό έδαφος.
2. Οικονομική Ανεξαρτησία: Τα τέλη καναλιού (~$100εκατ./έτος) έρρευσαν στους ευρωπαϊκούς μετόχους. Ο Νάσερ χρειαζόταν έσοδα για να χρηματοδοτήσει το Μεγάλο Φράγμα Ασουάν αφού ΗΠΑ/ΗΒ/Παγκόσμια Τράπεζα αναχώρησαν τη χρηματοδότηση (λόγω συμφωνίας όπλων Τσέχων και ουδετερότητας). Η κατάσχεση του καναλιού θα χρηματοδοτούσε το φράγμα.
3. Ηγεμονία Παναραβική: Η κίνηση ηλεκτροκρότησε τον αραβικό κόσμο, τοποθετώντας τον Νάσερ ως πρωταγωνιστή του αντιαποικιακισμού και του αραβικού εθνικισμού.
4. Στρατηγική Επίδραση: Έλεγχος της βραχυδρομίας 120 μίλια (Μεσόγειος-Ερυθρά Θάλασσα, 20% παγκόσμιας εμπορίας) έδωσε στην Αίγυπτο γεωπολιτικό βάρος.

Οι Επιπτώσεις

Βρετανία, Γαλλία και Ισραήλ εισβάλουν (Επιχείρηση Καντεσ/Μουσκετέρας). Πίεση ΗΠΑ/ΕΣΣΔ επέβαλε αναχώρηση. Η Αίγυπτος κράτησε το κανάλι. Ο Νάσερ βγήκε ήρωας· βρετανικός/γαλλικός ιμπεριαλισμός κλάσικε. Το κανάλι έκλεισε 1967-75 (μετά τον Πέμπτο Πόλεμο), ξανατονοίχτηκε από Σαντάτ.