Ο οικοτουρισμός είναι μια νέα τάση στον τουριστικό κλάδο που εστιάζει σε ερωτήσεις βιωσιμότητας για την περιοχή που ταξιδεύεται. Η έννοια του οικοτουρισμού εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1950, αρχικά εισαχθείσα στην Αφρική με την νομιμοποίηση της κυνηγετικής. Ωστόσο, δεν ήταν μέχρι τη δεκαετία του 1980 που ο οικοτουρισμός έγινε ευρέως αποδεκτός καθώς ταξιδιώτες και φιλοξενούμενες κοινότητες έγιναν πιο εκπαιδευμένοι και ευαίσθητοι στην ανάγκη διατήρησης του περιβάλλοντος. Το 2010, ο οικοτουρισμός αντιπροσωπεύει τον πιο γρήγορα αυξανόμενο υποκλάδο της τουριστικής βιομηχανίας.
Ο οικοτουρισμός συμμορφώνεται με μια πολιτική χρήσης γης και πόρων που ελαχιστοποιεί την επίδραση, η οποία μπορεί να μετρηθεί με έναν αριθμό διαφορετικών τρόπων. Μια τουριστική εταιρεία μπορεί να θέλει να μετρήσει το carbon footprint της ως ολόκληρη επιχείρηση ή να υπολογίσει το carbon footprint συγκεκριμένων ταξιδιών που προσφέρει στους συμμετέχοντες. Άλλα πρότυπα στις Ηνωμένες Πολιτείες περιλαμβάνουν την πολιτική Leave No Trace που έχει υιοθετηθεί από την Εθνική Υπηρεσία Δασών καθώς και την Εθνική Υπηρεσία Πάρκων για την ελαχιστοποίηση της επίδρασης στα δημόσια έδαφη.
Ο οικοτουρισμός ενσωματώνει επίσης την αρχή της κατασκευής πολιτιστικής και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης. Ο τρόπος με τον οποίο οι τουρίστες σχετίζονται με τις αξίες, παραδόσεις, έθιμα και κανόνες διαφορετικών πολιτισμών έχει τεράστια επίδραση στον τρόπο που ο τουρισμός επηρεάζει τους τοπικούς πληθυσμούς. Το μάθημα πολιτιστικών διαφορών βοηθάει στην οικοδόμηση κατανόησης και σεβασμού πέρα από πολιτισμικές γραμμές.
Ο οικοτουρισμός επηρεάζει την ευαισθησία που δίνεται στα πολιτικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα της χώρας φιλοξενίας ή της τοπικής κοινότητας. Αντί να εστιάζει σε τρόπους ερμηνείας ζητημάτων που εστιάζουν στο σωστό και λάθος, ο οικοτουρισμός βοηθάει στην οικοδόμηση κατανόησης της ιστορίας πίσω από το γιατί τα πράγματα είναι όπως είναι σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Ο οικοτουρισμός αναγνωρίζει το δικαίωμα διαφορετικών ανθρώπων να έχουν διαφορετικές προοπτικές σε политиικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα ενώ αφήνει χώρο για σεβασμό διαλογο.
Ο οικοτουρισμός υποστηρίζει την παροχή άμεσης σύνδεσης με οικονομικά οφέλη για διατήρηση. Περιοχές που επηρεάζονται από τον τουρισμό ως αποτέλεσμα της φυσικής τους ομορφιάς και προσελκύσεων φύσης πρέπει να δουν άμεση σύνδεση στη διατήρηση του περιβάλλοντος και της οικολογίας της περιοχής ώστε οι τουρίστες να μπορούν να απολαύσουν την περιοχή, όσο το δυνατόν πιο αμετάβλητη, για πολλά χρόνια ακόμα. Ο οικοτουρισμός συχνά αντικρίζει με τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη και εκτασιμότητα. Οι τόπιοι πρέπει να οργανωθούν και να εκπαιδευτείν για τα οφέλη της περιορισμού ανάπτυξης σε ορισμένες περιοχές που ελκύουν τους τουρίστες.
Οι τόπιοι άνθρωποι σε μια φιλοξενούμενη περιοχή, περιοχή ή έθνος πρέπει να λαμβάνουν τα οικονομικά οφέλη του οικοτουρισμού καθώς και να ενισχύονται να επωφεληθούν από τη συμμετοχή. Αν τα οικονομικά οφέλη δεν επηρεάζουν τον κοινό, καθημερινό άνθρωπο, τότε λιγότεροι άνθρωποι στην τοπική κοινότητα θα αγοράσουν τον οικοτουρισμό και τη συμμόρφωση με έναν βιώσιμο τρόπο ζωής και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Ο τουρισμός θεωρείται η κορυφαία εξαγωγή για το 83 τοις εκατό των αναπτυσσομένων χωρών καθώς και το 33 τοις εκατό των πλέον φτωχών χωρών του κόσμου, σύμφωνα με το Ecotourism.org. Δεύτερο μετά το πετρέλαιο, ο τουρισμός είναι η πιο σημαντική πηγή ξένου ανταλλαγής για τις 40 πιο φτωχές χώρες του κόσμου.
