Το όρος Έτνα (Mongibello για τους ντόπιους), ανατολική ακτή Σικελίας, 3.322μ (10.900 π.). Μεγαλύτερο ηφαίστειο Ευρώπης, μεγαλύτερο ενεργό Ιταλίας. Το Βεζούβιο (2ο) είναι ~3 φορές μικρότερο. Πρώτη καταγεγραμμένη έκρηξη 475 π.Χ., συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Αρχή σχηματισμού 80 εκατ. χρόνια πριν: υποθαλάσσια δραστηριότητα Acicastello-Acitrezza. Δραστηριότητα Σικελίας 500.000 χρόνια. Βορειοανατολική κρατήρα 1911, νοτιοανατολική 1971. Τέσσερις έκκλισεις στην κορυφή, νεότερη 1968.
Τρεις ζώνες με ξεχωριστό περιβάλλον:
Ρωμαϊκή εποχή: «Aetna» (από ελληνικό «aitho» = καίω). Αράβες: «Gibel Utlamat» (βουνό φωτιάς) → «Mons Gibel» → «Mongibello». Μυθολογία: Δίας χτίζεαstraπές εντός ηφαίστειου.
Πολύ ενεργό από 475 π.Χ. Εκρήξεις από κορυφή ή πλάγια. Μέχρι 2006: 209 καταγεγραμμένες. Ενεργό 400 χρόνια → πιο ενεργό ηφαίστειο κόσμου. 8 Απριλίου 2010: σβόλια από κατώτερη ανατολική πλάγια νοτιοανατολικής κρατέρας (10μ → 50μ).
8 Μαρτίου 1669: τεράστια έκρηξη, 20.000 νεκροί, χιλιάδες άστεγοι. Νοέμβριος 1928: καταστροφή μεγαλύτερου μέρους Mascali (ανατολική πλάγια). Οι δύο νεκρότερες/μεγαλύτερες εκρήξεις.
